Labyrint lopen: lopen uit het doolhof van mijn leven

Ik ben Rob Boersma. Mijn eerste kennismaking met het lopen van het labyrint was in de zomer van   1972 in de 13e eeuwse kathedraal van Chartre. Een bijzondere ervaring om dit mooie en oude labyrint te lopen waarbij ik mij realiseerde dat duizenden pelgrims voor mij hetzelfde gedaan hadden. Op het moment dat ik in het midden van het labyrint stond, viel het licht door de prachtige glas in lood ramen en kleurde de labyrintvloer in een zacht licht blauwe gloed. Later liep ik het labyrint in verschillende kloostertuinen in binnen en buitenland. Het lopen van het labyrint was voor mij de eerste kennismaking met een vorm van ervaringsgerichte spiritualiteit als ‘de weg naar binnen’, die toentertijd niet gebruikelijk was in een reguliere protestantse kerkdienst, waarin ‘het Woord’ centraal staat.
Maar hoe bijzonder ik het steeds weer vond, toch miste ik als beginneling ter plekke aanwijzingen hoe je voor te bereiden op het labyrint lopen. Ik wist dat het labyrint symbool stond voor de (ontwikkeling van de) levensweg, de weg door het donker naar het Licht, de weg naar verbinding met God en hoe op de terugweg door het labyrint dat vorm te gaan geven in het dagelijks leven.

Toepassing labyrint  meditatie  in mijn werk
Wat later (1976)werd mij in een labyrintworkshop een zeven stappenplan als voorbereiding aangereikt en dat je jezelf al lopende vragen kon stellen. Dit hielp mij om weer wat later in mijn werk als psychosomatisch fysiotherapeut met behulp van een vingerlabyrint of een snel aangelegd lemniscaat in de oefenruimte, om met behulp van vragen en opdrachten, cliënten bij de essenties van hun (deel)problematiek te brengen en op de terugweg tot een eerste stap naar een uitweg, een richting of tot een oplossing te komen.

Toepassing labyrint in kerken en elders
Vanaf 2012 leiden mijn vrouw en ik ook een christelijke meditatiegroep, ‘ Weg van leven’ in de Ark, een kerk in Amsterdam-Noord. Per jaar hebben we twee series van zeven meditatieavonden. Elke serie heeft een titel zoals ‘Afstemmen op de Eeuwige’ en ‘Leven met imperfectie en kwetsbaarheid’. Elke meditatieavond heeft een thema, afgestemd op de titel van de serie. Op elke meditatieavond worden drie verschillende vormen van meditatie gedaan afgewisseld door meditatieve muziek. De avond wordt afgesloten met een nagesprek soms na een woordgedicht, haiku of een tekening waarin de meditatie ervaringen in uitgedrukt worden, met tenslotte een christelijk mantra lied. Elke meditatieavond is er een meditatieve bewegingsvorm in relatie tot het thema van de avond zoals sacrale dans, bibliodans, meditatief bewegen of het lopen van het labyrint. Hiervoor wordt een 7-gangs-touwlabyrint in de kerkzaal gelegd. Door voorafgaande meditaties, zoals een adem-, (bijbel of mystieke)tekst-en/ of een beeldmeditatie vindt in de labyrintmeditatie een verdere verdieping plaats van het thema met behulp van vragen en opdrachten lopend rond en, als men wil, voor in het labyrint.

 De laatste jaren heb ik ook in andere kerken touwlabyrinten gelegd of op grasvelden nabij een kerk voor verschillende (kerkelijke)organisaties. Eind oktober 2018 gaf ik o.a. labyrintworkshops op het ‘Inspiratiefestival’ op Terschelling op een grasveld naast de E10- kerk in Midsland, maar heel bijzonder ook, als ‘wake up call’ twee ochtenden ’s morgens om 8.00 uur op het strand. In de harde wind en soms met enige regen werd met enkele afdeelnemers met stokken vooraf een 7-gangs labyrint in het zand getekend. Bij de start van het labyrint lopen stopte het met regenen en ging de wind liggen.

 

In hartje Amsterdam, in de Hoftuin van de diaconie van de Protestantse kerk werd op basis van een tekening door een binnenhuisarchitect en onder zijn leiding een labyrint aangelegd. Ik was een van de vrijwilligers om het blijvend op te bouwen. Op een dag zat ik op het terras van het restaurant binnen de Hoftuin in de zon pal tegenover het labyrint. Vlak bij het labyrint stonden een aantal vluchtelingen die op het terrein woonden (zie foto).

Een liep over de paden van het labyrint. Ik raakte in gesprek met enkele anderen en vroeg aan hen of ze wisten wat het labyrint was. Twee hadden eerder uitleg gekregen wat het was, maar hadden het nog niet gelopen. Ik legde ook aan de anderen uit wat het labyrint was. Spontaan zeiden enkele vrouwen dat ze nieuwsgierig waren om het labyrint te gaan lopen en dat ze als thema wilden nemen hun voorstelling hoe zij hun leven zouden willen leven in Nederland, zich realiserend dat ze nog veel ‘ups-and-downs’ zouden tegenkomen. Zij zagen de wendingen in het labyrint als hun toekomstige ‘ups-and-downs’. Uiteindelijk besloot ook nog een man weifelend mee te willen doen. Ik adviseerde hem om eerst enkele keren rond het labyrint te lopen om al kijkend naar het labyrint of hij de ‘reis’ door het labyrint wel zou willen maken. Hij besloot het na drie maal rond te zijn gelopen het wel te doen. Ontroerd verlieten ze na een lang verblijf tenslotte het labyrint.

Labyrint bij de boer 

Twaalf mensen van een groep over zingeving kampeerden in kleine tentjes in een weiland bij een boer in Waterland. Ik was gevraagd om een touwlabyrint te leggen maar dat kon alleen op een aan het tentenkampje nabij gelegen drassig weilandje met veel kuilen en gaten, waar de dag ervoor nog koeien hadden gelopen, waardoor het bezaaid was met vlaaien. Zo goed en kwaad als het ging heb ik het labyrint daar gelegd. Na afloop van de labyrint workshop kreeg ik heel ontroerende en verrassende reacties: ‘Het waren juist de kuilen en de koeienvlaaien die met de wendingen in het labyrint mijn levensweg symboliseerden. Ik ben in mijn leven dikwijls door het slijk gehaald. Hier heb ik kunnen ervaren hoe ik uit de shit kan blijven en mijn leven op orde kan brengen.’ Een ander vertelde: ‘In mijn leven ben ik zo vaak in allerlei valkuilen terecht gekomen. Het leven leek daardoor soms een doolhof, ik kon vaak niet boven de muur kijken. Nu heb ik ervaren, juist in dit labyrint hoe mij bewust te worden van mijn valkuilen en shit. Het labyrint lopen is als mijn toekomstige levensweg: lopen uit het doolhof van mijn leven.

Enkele bijzondere ervaringen

Omdat het leggen van een touwlabyrint toch wel een kleine 4 uur in beslag neemt, wilde ik de middag, voor de dag van de landelijke dag van VACARE, platvorm voor meditatief leven van de protestantse kerk begon, het touwlabyrint leggen op een groot grasveld voor de kerk.           De koster had het mij afgeraden omdat er aan de rand van het grasveld een hangplek voor jongeren was en dat het labyrinth waarschijnlijk niet heel gelaten zou worden. Ik besloot toch het labyrint te leggen (zie locatie op foto).

Tegen 16.00 uur verschenen de eerste jongeren. Toen ik om 17.00 uur klaar was stonden er zes jongeren die mij regelmatig ongeïnteresseerd het labyrint zagen leggen. Toen ik klaar was liep ik op hen af, groette ze en vroeg ze of ze wisten waar ik mee bezig was geweest:. ‘Geen idee, meneer’, zei er één wat nonchalant. Hij gedroeg zich een beetje als aanvoerder van het clubje. ‘Zou je het willen weten’, vroeg ik. Terwijl hij mij nadenkend aankeek zij een ander: ‘ Ik wil het wel weten, ja’. Ik legde ze kort uit wat het labyrint is en waartoe je het kunt gebruiken. Omdat de interesse gedurende het gesprek toenam vroeg ik tenslotte: ‘Hebben jullie zin om het labyrint te lopen met behulp van de vraag waar jouw passie in je leven ligt en hoe je daar vorm aan zou kunnen gaan geven?’ Nadat ik hen wat uitleg had gegeven wat ik verstond onder passie, deelvragen voor onderweg had meegegeven om bij geplaatste nummerbordjes in het labyrint al lopend te overdenken ed. gingen zij op weg. Verbaasd was ik over het open gesprek na afloop over hun ervaringen. Voordat ik afscheid van hen nam vertelde ik dat de koster zich zorgen maakte of het labyrint niet kapot gemaakt zou worden. De ‘aanvoerder’ stapte resoluut naar voren en zei, zijn vrienden aankijkend: ‘Maakt u zich geen zorgen meneer, wij zorgen ervoor dat de zaak heel blijft!’ In het volste vertrouwen namen we hartelijk afscheid van elkaar. De volgende morgen was ik vroeg aanwezig om nog wat dingen te regelen. Toen ik bij het labyrint kwam waren er een aantal jonge puber meisjes over de paden van het labyrint aan het springen en rennen. Er kwamen er steeds meer met hun ouders. De hangplek van de jongeren bleek ook een verzamelplaats voor hockeyers te zijn. Ik raakte in gesprek met enkele meisjes en hun ouders. Ook zij vroegen mij wat er in het gras lag. Ik gaf ze kort uitleg wat het was en nodigde ook hen uit het labyrint te lopen, samen met hun ouders tot in het centrum i.v.m. de korte tijd die ze hadden. Ik gaf ze de opdracht mee eens na te gaan, samen met de begeleidende ouder, waardoor ze zijn gaan hockeyen, hoe ze zich hierin ontwikkeld hebben en waar ze hierin staan aan het eind van hun middelbare schooltijd en/of later. In het korte nagesprek buitelden de ervaringen over elkaar heen. De ouders bedankten me voor deze onverwachte ervaring van en met hun kinderen.

Rob Boersma
r.h.m.boersma@planet.nl